Жасанды интеллект әлеуметтік-экономикалық модельдердегі оны жеңу құралы ретінде не бар және не болуы керек арасындағы қайшылық

Аннотация

Бұл жұмыста қазіргі заманғы әлеуметтік және экономикалық теориялардың ең күрделі қайшылығының бірі – «бар» мен «болуға тиістінің» арасындағы қайшылықты еңсеру тәсілі қарастырылады. ХХ ғасырдың басында алғаш рет аталған бұл мәселе «бар нәрсе мен болуға тиіс нәрсенің» арасындағы қарама-қайшылық ретінде сипатталады. Егер гуманитарлық зерттеулер көбіне «барды», яғни жеке және қоғамдық қатынастардың ағымдағы күйін талдаса, онда «болуға тиіс» – қоғамның идеалдандырылған үлгілерін егжей-тегжейлі қарастыру гуманитарлық ғылымдарда әдетте қабылданбайды.
Біздің зерттеуімізде қоғам дамуының теріс үрдістерінің физикалық табиғаты туралы түсініктер негізінде қарастырылып отырған қайшылықтың қоғамдардың тұйықтылығына байланысты еңсерілмейтіндігі көрсетіледі. Альтернатива ретінде Вернадскийдің ноосфералық моделі рухындағы қоғамның мақсатты дамуының болашағы ұсынылады. Ноосфералық дүниетанымды іске асыру қоғамды ашық жүйеге айналдыруға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде «бар – болуға тиіс» қайшылығын жояды. Ұсынылған модельдің өміршеңдігін адамзаттың ноосфераны құрудың бірқатар қажетті шарттарына қол жеткізгендігі дәлелдейді.
«Барды» жүйелі түрде түзетудің құралы ретінде жасанды интеллектіні пайдалану ұсынылады. Мұндай тәсіл тек бастапқы қайшылықты жеңіл шешіп, «бар» мен «болуға тиіс» арасындағы үйлесімді жақындасуды қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен қатар жеке тұлға мен қоғамның әлеуетін ашудың жаңа мүмкіндіктерін де ашады