ИССЛЕДОВАНИЯ ТРАНСПОРТНЫХ СВОЙСТВ УГЛЕРОДНЫХ НАНОЧАСТИЦ С ВЫСОКОЙ КОНЦЕНТРАЦИЕЙ В НИЗКОТЕМПЕРАТУРНОЙ ПЛАЗМЕ

Н.Х. Бастыкова; С.К. Коданова; А.И. Кенжебекова; А.Е. Үдербаева

doi:10.26577/JPEOS20261283

Авторлар

Н.Х. Бастыкова әл-Фараби атындағы ҚазҰУ https://orcid.org/0000-0002-8400-7183 ##orcid.unauthenticated##
С.К. Коданова Әл-Фараби ҚазҰУ , КазНУ имени аль-Фараби https://orcid.org/0000-0001-7098-471X ##orcid.unauthenticated##
А.И. Кенжебекова әл-Фараби атындағы ҚазҰУ https://orcid.org/0000-0003-0223-0216 ##orcid.unauthenticated##
А.Е. Үдербаева әл-Фараби атындағы ҚазҰУ https://orcid.org/0009-0002-9583-4974 ##orcid.unauthenticated##

DOI:

https://doi.org/10.26577/JPEOS20261283

Кілт сөздер:

Заряд ауытқуы, нанобөлшектер, диффузия, тұтқырлық, төмен температуралы плазма

Аңдатпа

Бұл мақала төмен температуралы плазмада көміртек нанобөлшектерінің тасымалдау қасиеттерін олардың электрлік зарядтарының ауытқуларын ескере отырып зерттейді. Нанобөлшектердің заряды плазмадан электрон мен ионды кездейсоқ қабылдау процестері арқылы анықталатын стохастикалық шама ретінде қарастырылады. Зарядтың статистикалық сипаттамаларын сипаттау үшін қысқартылған қалыпты таралым қолданылады, оның параметрлері Монте-Карло әдісімен анықталады. Жүйенің динамикасы Юкава өзара әрекеттесу потенциалы бар екі өлшемді қатты корреляцияланған плазма үшін молекулалық динамика әдісімен модельделеді. Өзіндік диффузия және тұтқырлық коэффициенттері орташа квадраттық ауытқу және автокорреляциялық функцияларға негізделген Эйнштейн және Грин–Кубо қатынастары арқылы есептеледі. Заряд ауытқулары жүйенің тасымалдау қасиеттеріне айтарлықтай әсер етіп, диффузия және тұтқырлық коэффициенттерінің байланыстыру параметріне тәуелділігінің өзгеруіне әкелетіні көрсетілді. Алынған нәтижелер тығыз плазма жүйелерін модельдеу кезінде заряд ауытқуларын ескерудің маңыздылығын көрсетеді және күрделі плазмамен жүргізілген тәжірибелерді түсіндіру үшін қолданылуы мүмкін.

Автор өмірбаяндары

Н.Х. Бастыкова, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

Бастықова Нурия Хамитбекқызы (корреспондент автор) – PhD, қауымдастырылған профессор, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Қолданбалы ғылымдар және ақпараттық технологиялар институты (Алматы, Қазақстан, email: bastykova_nuriya@physics.kz).
С.К. Коданова, Әл-Фараби ҚазҰУ, КазНУ имени аль-Фараби

Қоданова Сандуғаш Кулмағанбетқызы – физика-математика ғылымдарының кандидаты, профессор, Әл-Фараби ҚазҰУ, Қолданбалы ғылымдар және ақпараттық технологиялар институты (Алматы, Қазақстан, email: kodanova@physics.kz).
А.И. Кенжебекова, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

Кенжебекова Ақмарал Игілікқызы – PhD, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Қолданбалы ғылымдар және ақпараттық технологиялар институты (Алматы, Қазақстан, email: Akmaral.Kenzhebekova@kaznu.kz)
А.Е. Үдербаева, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

Үдербаева Ақбота Еркебұланқызы – "Киберфизика" мамандығы бойынша бакалавриаттың 4-курс студенті, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, қолданбалы ғылымдар және ақпараттық технологиялар институты (Алматы, Қазақстан, email: uderbaevaakbota16@gmail.com)