ГЕОКОСМИЧЕСКАЯ БУРЯ 09-15 НОЯБРЯ 2025 ГОДА

С.Н. Мукашева; Л.Ф. Черногор; В.И. Капытин; Г.Б. Tiлеу

doi:10.26577/JPEOS20261284

Авторлар

С.Н. Мукашева Казахский национальный университет им ааль Фараби https://orcid.org/0000-0002-1609-4430 (неаутентифицированный)
Л.Ф. Черногор Харьковский национального университета имени В. Н. Каразина https://orcid.org/0000-0001-5777-2392 (неаутентифицированный)
В.И. Капытин Институт ионосферы https://orcid.org/0000-0002-2001-9847 (неаутентифицированный)
Г.Б. Tiлеу Институт ионосферы https://orcid.org/0009-0006-5423-615X (неаутентифицированный)

DOI:

10.26577/JPEOS20261284

Кілт сөздер:

Тәждік массаның лақтырылуы, күн желі, магнитосфералық дауыл, ионосфералық дауыл

Аңдатпа

Бұл зерттеу бірегей гелиогеофизикалық оқиғаны қарастырады: 2025 жылдың 9-11 қарашасындағы X және M класты Күн жарқылдары, Жерге бағытталған тәждік массаның лақтырылуымен қатар жүрді. 2025 жылдың 11-15 қарашасы аралығындағы Жерге жақын кеңістіктің бұзылған күйі күн желінің параметрлерін пайдаланып зерттелді. Осы кезеңдегі күн желінің протон тығыздығы бірнеше рет күрт көтерілді, күн желінің жылдамдығы 1000 км/с дейін өсті және протон температурасының күрт жоғарылауы байқалды. Геомагниттік өріс қатты бұзылды, Kp-индексі 9 болды. AL-индексінің, AU-индексінің, SYM-D және SYM-H минуттық мәндері, сондай-ақ жаһандық электрон мөлшерінің екі сағаттық мәндері де оқиғаны сипаттау үшін пайдаланылды. Бұл мақалада бірегей геокосмикалық дауыл кезінде Күндегі, планетааралық магнит өрісіндегі, магнитосферадағы және Жер атмосферасының жоғарғы қабаттарындағы физикалық процестер қарастырылады, бұл оны пәнаралық сипатқа айналдырады. 2025 жылдың қарашасында болған қуатты күн дауылы экстремалды геомагниттік және теріс ионосфералық дауылдарды тудырғаны анықталды.

Автор өмірбаяндары

С.Н. Мукашева, Казахский национальный университет им ааль Фараби

Мукашева Сауле Нурмуханбетовна (автор для корреспонденции), кандидат физико-математических наук, доцент-исследователь кафедры теоретической и ядерной физики Физико-технического факультета Казахского национального университета имени аль-Фараби (Алматы, Казахстан, email: snmukasheva@gmail.com)
Л.Ф. Черногор, Харьковский национального университета имени В. Н. Каразина

Черногор Леонид Феоктистович, доктор физико-математических наук, профессор, член-корреспондент Национальной академии наук Украины, академик Национальной академии наук Высшего образования Украины, заведующий кафедры космической радиофизики Харьковского национального университета имени В. Н. Каразина (Харьков, Украина, email: Leonid.F.Chernogor@gmail.com)
В.И. Капытин, Институт ионосферы

Капытин Виталий Иосифович, магистр наук, научный сотрудник Института ионосферы (Алматы, Казахстан, email: kapytin@ionos.kz)
Г.Б. Tiлеу, Институт ионосферы

Тілеу Гүлбану Бақытжанқызы, PhD докторант, кафедра теоретической и ядерной физики Физико-технического факультета Казахского национального университета имени аль-Фараби и МНС Института ионосферы (Алматы, Казахстан, email: tileugulbanu061199@gmail.com)