ИССЛЕДОВАНИЕ ДИНАМИКИ ФРАКТАЛЬНЫХ ХАРАКТЕРИСТИК МИКРОВОЛНОВОГО ИЗЛУЧЕНИЯ МОЩНЫХ СОЛНЕЧНЫХ ПРОТОННЫХ ВСПЫШЕК

Ш.Ш. Гусейнов; С.Ш.  Гусейнов

doi:10.26577/JPEOS202527346

Авторлар

Ш.Ш. Гусейнов Шамахинская Астрофизическая Обсерватория имени Н. Туси https://orcid.org/0009-0001-5998-4564
С.Ш. Гусейнов Шамахинская Астрофизическая Обсерватория им. Н. Туси https://orcid.org/0009-0005-5608-4404

DOI:

10.26577/JPEOS202527346

Кілт сөздер:

cолнечные вспышки, радиодиагностика, микроволновое излучение, фрактальный анализ, радиовсплески

Аңдатпа

Жұмыстың мақсаты – күшті протондық және протондық емес күн жарқылдарынан шығатын радио сәулелену жарылыстарының сипаттамаларының эволюциясын сапалы және сандық тұрғыдан зерттеу. Соңғы бірнеше онжылдықта мамандар күн жарқылдарының сәулеленуіне арналған көптеген көптолқынды зерттеулер деректері негізінде протондық өсулермен бірге жүретін жарылғыш күн жарқылдарының импульстік және біртіндеп фазадан тұратынын көрсетеді. Микротолқынды диапазонда, олардың интенсивтілігіне сүйене отырып, радио жарылыстарын диагностикалауға арналған құнды зерттеулер ИЗМИРАН әдісіне негізделген. Біз де осы міндеттерді шешуге шығармашылық тұрғыдан келдік және алғаш рет фракталдық әдісті және оның «сырғымалы терезе» нұсқасын микротолқынды диапазондарда λ=10,7 және 27,8 см бір мезгілде бақыланған күн протондық жарқылдарының радио жарылыстарына негізделген уақыттық қатарлара қолданылды. Бақылаулар 2014–2020 жылдары Қазақстан Республикасының Ионосфера институтының РТ-12 радиотелескопында f=1 және 3 ГГц жиіліктерінде жүргізілді. Сонымен қатар, күн жарқылы кезіндегі микротолқынды аймақтарда λ=10,7 және 27,8 см үш протондық оқиғалар бақыланды, олар Танакa-Эноме критерийіне сай келді: F_3см/F_8см>1, бұл F_10,7см/F_27,8см>1 критерийіне ұқсас. Оқиғалар болған уақыт аралығында есептелген D_t және H_t мәндеріне негізделе отырып, олардың ең үлкен тұрақсыз кезеңдерін анықтауға болады

Автор өмірбаяндары

Ш.Ш. Гусейнов, Шамахинская Астрофизическая Обсерватория имени Н. Туси

Гусейнов Ширин Шириналы оглы(автор - корреспондент) – кандидат физико-математических наук, ведуюший научный сотрудник Шамахинская Астрофизическая Обсерватория им. Н.Туси Министерства Науки и Образования Азер байджанской Республики (г. Баку, Азербайджан, эл.почта: shirin.guseyn@gmail.com)
С.Ш. Гусейнов, Шамахинская Астрофизическая Обсерватория им. Н. Туси

Гусейнов Сади Ширин оглы – научный сотрудник Шамахинская Астрофизическая Обсерватория им. Н.Туси Мини стерства Науки и Образования Азербайджанской Республики (г. Баку, Азербайджан, эл.почта: sedi-huseynov@mail.ru)